AMED'E KÜRTÇE YAKIŞIYOR

Selahattin Eyyübi’nin feth ettiği görkemli Amed şehrine hicret ettik,  Amed sokaklarındayız, Bu şehrin cok güçlü bir ruhu var, zamanın çok ötesinden geliyor bu şehir…burada başka bir hava esmekte, ilk defa buranın kürt memleketi olduğunun ayırdına vardım… türkçe konuşulduğunda şaşırıyorum sanki…kürtçe bu insanlara yakışıyor… Amed ismi buraya yakışıyor, burası Amed çünkü… burası Mezopotamya, burası kürtçe konuşan insanların diyarı… burası kara gözlü, bakışlarında hüzün, dudaklarında ağıt, yüreklerinde acı olan insanların memleketi… buranın çocuklarının yüzleri kavruk, yürekleri büyük, yarınları umutsuz… Buranın çocuklarının künyelerine namus kazınmış ve sabır ağulardan süzülmüş... Onlar bunları tanıyarak büyüyorlar...

„Bunlar,
Engerekler ve çıyanlardır,
Bunlar,
Aşımıza, ekmeğimize
Göz koyanlardır,
Tanı bunları,
Tanı da büyü...” A. Arif


Diyarbakır’ı yayan dolaşıyoruz, bir şehir en iyi böyle tanınır… Faili meçhul cinayetlerle anılan jitem’in ana karargahı olduğu söylenen yerin önünden geciyoruz, lojmanların bahçesinde şen çocuklar oyun oynuyor… Diyarbakır DGM’nin önündeyiz, fotoğraf çekmeye çekiniyoruz, polis bariyerleriyle çevrelenmiş Elazığ Bulvarı…

Aklımdan binbir düşünce geciyor… 1980’ler ve sonrasında yaşananları düşünüyorum;  adaletsizliği, haksızlıkları, yasakları, yakılan kitapları, hapisleri, işkenceleri, idamları… ve ölen, öldürülen yaşları küçük yürekleri büyük insanları… Ahmet Arif geliyor yine aklıma… “Vurun ulan vurun ben kolay ölmem”

Diyarbakır cezaevi... iki kapısı var diyorlar buranın... biri şehrin tam göbeğine açılıyor, digeri ise ölümün, özlemin, yasakların, vahşetin, işkencenin olduğu, insana dair ne kadar acı varsa onların yaşandığı bambaşka gizli bir dünyaya... tepemdeki kızgın güneşe rağmen içim ürperiyor birden... hiç birimiz konuşmuyoruz, suskunuz, kelimeler ağzımızdan dökülemiyorlar, beynimizin bir yerlerinde, kıvrımları arasında öylece bırakıyoruz onları...

Büyük şehir belediyesinin önünden geçiyoruz sonra…Urartılara ait insan yüzlü kanatlı aslanların kapısından bekçilik ettiği bir bina burası… Kızgın güneşin altında yürümeye devam ediyoruz... Surları görmeye başladık... Dar kapı civarındayız… Bilmem hangi valinin yıktırdığı surların boşluğundan eski Diyarbakır’a girdik... Şu tasların dili olsa da bize anlatsa başlarından geçenleri... hep beraber gözyaşı döksek acılarına, ızdıraplarına…

Diyarbakır surları, Çin Seddi'nden sonra dünyanın en uzun sur olma özelliğini taşıyorlar… Bunu ilk duyduğumda ne kadar şaşırdığımı anımsadım birden..  Surların uzunluğu 5,5 km, yüksekliği 10–12 metre, kalınlığı 3–5 metreymiş... Dicle vadisinden yaklaşık 100 metre yükseklikte geniş bir düzlük üzerine kurulmuş. Dış kalenin 82 burcu var… Burçlar arasında geniş bir yol var, bu duvarlar 70 santimetre kalınlığında... Bugün surlara uzaktan bakmakla yetineceğiz, yarın daha ayrıntılı bir gezi yapmayı düşünüyoruz sur boyunca…

Ünlü Amed hanlarından biri olan Hasan Paşa Hanına götürüyor bizi Ömer… yolda çocuk fotoğrafları cekiyoruz… çocuklar bayılıyorlar fotoğraf çektirmeye… Buralarda hanlar ve kervansaraylar çok önemli, yani günümüzün otelleri gibi… Diyarbakır’da da bir çok Han var… Bunların arasında en önemlileri Hasan Paşa Hanı ve Deliller Hanı… Bu şehir ipek yolu üzerinde olduğu icin hanlar ve kervansaraylar oldukça fazlaymış… Bu hanların çoğu da Anadolu Selçukluları zamanında yapılmış, Osmanlılar da aynı geleneği sürdürmüşler…

Haftaya: Taze çiğ köfte, beğenmezsen geri getirrr