ANA DİLDE EĞİTİLSEK Mİ EĞİTİLMESEK Mİ?

Edebiyat alanında ödül alan yazarlarımızdan Yaşar Kemal tören sırasında unutulamayacak bir konuşma yaptı. Bende yazımı bu konuşma üzerine hazırladım.

Yaşar Kemal, anadilde eğitim konusunda şunları söyledi.

“Anadolu'da yaşayan her halk kendi ana dilini kullanacak. Kendi ana dilinde eğitim görecek, kitaplar yazacak, filmler çekecek. Biz çok kültürlü toprak olduğumuzun farkına varacağız, çıkarımızın yasakta değil, özgürlükte olduğunun bilincine varacağız.”

   Bu konuşmayı dinlediğimde hiçbir anlam verememiştim söylenilenlere…
 

   Bugün Anadolu’da yaşayan herkes, kendi ana dilini kullanmıyor mu? Bence bunun cevabı EVET Bunu engellemeye ya da yasaklamaya kimsenin gücü yetmez diye düşünüyorum. Üstüne üstlük bugün sadece Türkçe dilinde mi kitaplar yazılıp basılıyor sadece Türkçe filimler mi çekilip Türkçe şarkılar mı seslendiriliyor tabi ki hayır! Bu konularda şimdiye kadar kimseye hiçbir engelleme yapılmamış.

   Bence  “anadilde eğitim” bugün tam anlamıyla bir siyasi taleptir. Yaşar Kemal’in “adı ne olursa olsun bir yıkımdır, ölümdür” diye tanımladığı savaş yoluyla, son 25 yıldır Anadolu’yu kana bulayan ayrılıkçı bir terör örgütünün ve onun yasal uzantılarının bir talebidir anadilde eğitim… Ayrılıkçı Kürt milliyetçiliğinin, özerklik veya federasyon yoluyla bağımsızlığa ulaşma stratejisini geçerli kılma yolunda, bugün için elde etmeyi amaçladığı kimi taktik kazanımlardan biridir anadilde eğitim… Hangi iyi niyetle savunulup, hangi saflıkla meşru gösterilmeye çalışılırsa çalışılsın, sonuçta hizmet edeceği amaç Türkiye’nin bölünmesi olacaktır!

   Peki farz edelim ki Yaşar Kemal’in iddia ettiği gibi ana dilde eğitim Türkiye’ye özgürlük getirsin. Yakın geçmişin ve günümüzün siyasal çatışmalarının yarattığı önyargıları bir yana bırakalım ve eğer anadilde eğitim geçerli olursa nelerle karşılaşılabileceği konusunda tarafsız bir şekilde düşünmeye başlayalım.

Diyelim ki, bugünden itibaren Kürtler Kürtçe eğitim görsün, Lazlar Lazca, Araplar Arapça, Çerkezler Çerkezce, Boşnaklar Boşnakça, Gürcüler Gürcüce, Rumlar Rumca, Ermeniler Ermenice ve eğer bir sakıncası yoksa(!) Türkler de Türkçe eğitim görsün! Madem artık "demokratikleşiyoruz", madem amacımız “özgürlük”, o zaman herkes kendi dilinde eğitim görmeye başlasın.

    Ve yine farz edelim ki böyle bir uygulamanın sonucunda Türkiye’nin bütünlüğü, ulusun birliği için hiçbir tehlike altında olmayacaktır. İddia edildiği gibi, herkesin anadilinde eğitim görmesinin serbest olması ile ülkemiz parçalanmayacak, öyle Kürdistan, Lazistan, Çerkezistan vb. kurulmayacaktır! Zaten anadilde eğitim isteyenlere sorduğumuzda da "biz bu ülkenin bölünmesini istemiyoruz, birlik istiyoruz" demiyorlar mı? Bir an için buna da inanalım! Temel koşulumuz, ülkemizin bölünmemesi olsun.

   Asıl sorulması gereken soru şu olmamalı mı? İnsanlar anadilde veya başka dillerde neden eğitiliyorlar? Nedir bu insanların eğitilmelerinin amacı?

   Bir öğretmen olarak bu soruyu şöyle yanıtlaya bilirim. Eğitimin birincil amacı her şeyden önce sosyalleşmeyi sağlamaktır. Toplumsal uyumu gerçekleştirmektir ayrıca toplumsal yaşamın uyum ve düzen içinde ilerlemesini temin etmek için yapılır diğer bütün hedeflerinin yanı sıra eğitim, öncelikle bireyin topluma uyumu için gereklidir. Eğitim toplumsal yaşamın dirliği, düzeni ve birliği için önemlidir.

O zaman bir an için elimizi vicdanımıza koyalım ve düşünelim. Herkesin anadilinde eğitim gördüğü bir ülke olduktan sonra, örneğin bu ülkede kamunun verdiği hizmetler nasıl uygulanacak mesela ‘’Belediyeler’" işlemlerini nasıl yürüteceklerdir böyle bir ülkede?

Şunu hemen söyleyebiliriz ki artık bütün etnik gurupların kendi dillerinde hizmet veren belediyeleri olacaktır. Örneğin Kürtler Kürtçe, Türkler Türkçe, Lazlar Lazca, Çerkezler Çerkezce, Boşnaklar Boşnakça, Gürcüler Gürcüce, Rumlar Rumca, Ermeniler Ermenice, Araplar da Arapça hizmet veren belediyelerde yapacaklardır işlerini... Öyle değil mi, adamı kendi dilinde eğittikten sonra, bunu kullanmasını, bu eğitimin gerektiği şekilde ve nitelikte toplumsal yaşama katkı yapmasını da sağlamak gereklidir! Yoksa anadilde olsun ya da olmasın fark etmez, neden eğitim görüyoruz ki? Ayrıca siz bu etnik çeşitliliği daha da arttırabilirsiniz isterseniz...

Yaşamın aklınıza gelebilecek her alanında bu çeşitliliğin yarattığı sorunlar ve yükle karşı karşıya kalınacaktır. En basit bir etkinlikten en karmaşık toplumsal-ekonomik-askeri-siyasi-ticari-hukuki-sanatsal-sportif işleme ve örgütlenmeye kadar bu etnik karmaşa söz konusu olacaktır! Ve en sonunda da "bu işler böyle yürümüyor, o zaman etnik temelde ayrışalım da toplumsal yaşamın işlemesini kolaylaştıralım" talebi meşruiyet kazanacak ve gündeme getirilecektir! (Yani, yukarıda belirttiğimiz “biz bu ülkenin bölünmesini istemiyoruz, birlik istiyoruz" söyleminin artık zerre kadar değeri kalmayacaktır, çünkü bunlar söylenirken, ülkenin toplumsal yaşamı zaten her alanda paramparça edilmiş olacaktır!)

    Bugüne kadar Türkiye'de resmi dil Türkçe olduğu için toplumsal yaşamın her alanındaki işlemler Türkçe yapılmaktaydı. Ama artık herkesin kendi anadilinde eğitim görmesini kabul ettik! O zaman herkesin anadilde öğrendiklerini gelecekteki yaşamında uygulayacağı kanalların ve kurumların da oluşturulması gerekecektir. Kısacası, böyle çok dilli bir yaşama geçiş aşaması, onun uygulanabilmesinden daha da zor olacaktır! Örneğin hekim yetiştirmek için Tıp Fakültesi mi kuracaksınız, o zaman Türkçe, Arapça, Kürtçe, Lazca, Gürcüce, Boşnakça, Çerkezce, Ermenice, Rumca eğitim veren fakülteler kurmak zorundasınız! Bu ülkede bir tek hekim yetişmiyor ki? Mühendisi var, öğretmeni var, avukatı var, iktisatçısı var, hemşiresi var, askeri var. Say, say bitmez! Bütün bu fakültelerde eğitim verecek personeli yetiştirmeniz, kitapları o şekilde yazmanız da gerekecek! Sonra da bunlar arasında bir uyum sağlamalısınız! Tabii işin ilk ve ortaöğretim aşaması apayrı bir konu!

Örneğin Kürtçe eğitim veren bir fakülteden mezun olan bir sağlık elemanı, diyelim ki bir hekim, Kürtlere hizmet veren bir hastanede çalışacaktır. Peki, o hastaneye ölümcül bir Laz ya da Gürcü hasta geldiğinde ne olacaktır? O hastaya "senin ne işin var burada, kendi hastanene git" denilecektir doğal olarak! Çünkü istenilse de o hastaya hizmet verilemez. Çünkü ne hekimler hastanın dilinden anlayacaktır, ne de hasta hekimlerin… Tabii bunun için Hipokrat yemininin "anadilde eğitim özgürlüğü" göz önüne alınarak yeniden yazılması da gerekecektir!

Hepsinden önemlisi, komutan kimden olacak? Kürt mü, Türk mü, Laz mı, Çerkez mi, Arap mı, Boşnak mı, Gürcü mü, Ermeni mi, Rum mu? Kim? Ve emrindekilerin hepsinin anadilini nasıl öğrenecek o komutan? 

Yukarıda özetlemeye çalıştıklarımız bile anadilde eğitimin ne derece “mantıksız” ve “gerçekten uzak” olduğunu göstermiyor mu?

 Dünyanın hiçbir yerinde eğitim anadilde yapılmıyor. Anadilde yayın yapmak, anadili konuşmak, kitap yazmak, film, müzik vb. serbesttir, ama eğitim dünyanın her yerinde anadilde değil, resmi dilde olabilir ancak. Falanca yerde azınlıklar eğitimlerini anadilde yapıyorlar ya da Almanya'da Türklere bu hak tanınıyor gibi gerekçeler bu bağlamda bir anlam ifade etmez. Kaldı ki "azınlık" kavramı açısından bakacaksak soruna, bu iş tam bir dipsiz kuyudur. Türkiye'de etnik kökene göre hareket edilecekse, bunun içinden çıkmak mümkün olmaz.

Tekrardan söylüyorum ana dilde eğitim pedagojik değil politiktir. Öyle olunca da buraya kadar söylediklerimin pek bir anlamı kalmıyor aslında. Çünkü günümüzde politika tutarlılık, ilke, erdem, akıl, mantık gibi unsurlara önem vermeyen bir alan. Olmuştur. İşin özünde, çıkar ve güç ilişkileri belirleyici olmaktadır O çıkar ve güç çemberine bir girerseniz, ya ilkelerinizi bir yana bırakıp oyunu kurallarına göre oynayacaksınız, ya da politika yaptığınızı sanarak ilkeli davranıp geçerli kurallara göre başarısız olarak niteleneceksiniz! Tutarlı, ilkeli, akıllı ve erdem sahibi insanların dünyayı ve ülkeyi yönettiği bir çağda ise, zaten politika "tarih" olmuş demektir.

Yasemin SARMUSAK