ÇALDIRAN SAVAŞI

Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim, 1512’de zorla babasından iktidarı aldıktan ve de payitaht’a kurulduktan sonra sistemi daha da güçlendirmek, Anadolu halkını kullaştırarak kolayca idare etmek amacıyla Sunni mezhebini baskı yoluyla Etrak’a, yani türkmene kabul ettirmek istedi… Osmanlı’nın en yüksel ülemaları ve din bilginleri ve de alimleri verdikleri fevfalarda şöyle diyorlardi “zikr olı¬nan tâ¬ife kâ¬fir¬ler ve mül¬hid¬ler¬dür. Bun¬la¬rı kı¬rub ce¬mâ¬at¬le¬rin da¬ğıt¬mak ce¬mi müs¬lü¬man¬la¬ra vâ¬cip ve farz¬dur”  Ortodoks bir islam biçimi, başka bir deyişle şeriat; Anadolu’daki bir çok halkın gelenek ve görenekleriyle uyuşmadı… Kendi şaman, zerdüşt ve diğer kadim inançlara ait geleneklerini islam ile birlikte sürdürmeye çalışan halk bu baskıya dayanamadı ve isyan etti, baş kaldırdı…
 
Padişah Yavuz Sultan Selim, Şah İsmail’in üzerine giderken Anadolu’da yaşayan, rivayete göre 30000 kızılbaşı öldürür ve Osmanli tarihçisi Hoca Sadettin Efendi, "Tacü't Tevarih"  adlı eserinde bunu şöyle anlatır: “Bundan önce ayağı uğurlu Padişah, Rum diyarında yerleşmiş bulunan Kızılbaş tutkunlarını ve Alevi tavşanlarını araştırmak için ülke yöneticilerine uyulması gerekli buyruklar gönderip, yediden yetmişe varınca ol yaramazlardan idüğü saptanan eşkiyanın adları after olunub mutlu kapuya bildirilmesine ferman-ı hümayûn çıkmıştı. Cihanda geçerli bu buyruk gereğince yöneticilerin araştırma ve taramalarıyla sayıları kırk bini bulan bunların kimi ortadan kaldırılıp, kimi de hapse attırıldı.“

Okulda okutulan tarih derslerinde Çaldıran savaşını hepimiz öğrendik... Osmanlı sultanı Yavuz ile Safevi devletinin şahı İsmail arasında 1514’de gerçekleşti ve Osmanlı’ların galibiyetiyle son buldu... Sünni Osmanlı’lar ile kızılbaş Safeviler arasında ki bu savaş, Anadolu’da bir ayrılış hikayesinin başlangıcı idi...

Anadolu’da insanlar birbirlerine öldürtüldü bu savaşta, ölenle öldüren farklı değildi... Gidenlerin kalanlardan farkı hiç yoktu... Ama düşünceleri farklılaşırılmış, yüreklere düşmanlık salınmıştı... İnsanlar taraf olmuşlardı, Sultan Selim için savaşanlar, Şah İsmail için savaşanlar... Ama bir taraf ezen, baskı uygulayan, değiştirmek isteyendi, diğer taraf ezilen, mağdur olan, kimliklerinden ve inançlarından sökülüp alınmak istenenler... Ve Anadolu’da büyük deprem oldu, topraklar yarıldı, ortadan çatladı, renkler ayrıştı, düşmanlık tohumları filizlendi yüreklerde, ruhlar karardı, kızıl kanlar aktı dört bucak ilde...

Çaldıran’da iki inancı bahane ederek iki güç savaştı, hırslarına yenik düşmüş iki insan savaştı… Bu savaş da diğerleri gibi sahip olma,  hükmetme savaşıydı… Her ikisi de aslında aynı topraklarda hüküm sürmek istiyorlardı… dünya kurulalı beri; insanlar yerleşik düzene geçeli beri ve insan, hırsının kölesi olduğundan beri bu savaşlar hiç bitmedi, bitmeyecek…

Uyurdu uyandı canlar
Tutuştu yandı canlar
Çaldıran’da Şah için
Kana bulandı canlar