ÇOCUĞUN ÖNEMLİ İŞİ; OYUN (1)

İnsan yaşamında önemli bir yeri olan oyun, çocuğun gelişimi için yaşamsal bir önem taşır ve çocuğun gelişimini yansıtır. Çocuğun bedensel, ruhsal gelişimi ve eğitimi için oyun beslenme ve uyku kadar önemli bir ihtiyaçtır. Çocuğun gözü ile bakıldığında oyun, çocuğun en önemli işi, oyuncakları da en önemli aracıdır. Sevgiden sonra gelen en önemli ruhsal besindir. Çocuk yaşam ile ilgili deneyimleri oyun aracılığı ile öğrenir. Oyun sırasında çeşitli roller üstlenerek dünyayı kendi duyularıyla anlamaya çalışır. Büyüdüğünde sürdüreceği uğraşlara, üstleneceği rollere oyun sayesinde hazırlanır.

Oyun, eğitim bilim açısından da önem taşımaktadır. Eğitim bilimine göre oyun, çocukların eğitiminde en etkili yoldur. Çocukların her an oyun oynadıkları düşünüldüğünde, oyun aracılığı ile eğitim çok kolay gerçekleştirilebilir.

Oyun, okul öncesi dönem ve okul yılları boyunca kazanılan bilgilerin kuşaktan kuşağa taşınılmasını sağlar. Biçimsel eğitime aşırı önem veren toplumlarda ise oyun, üretken olmayan faaliyetler olarak değerlendirilir ve çocukların sınıf içerisinde oyun oynaması yasaklanır. Oysa çocuk yaşam için gerekli olan davranış, bilgi ve becerileri oyun içinde kendiliğinden öğrenir. Kazanılan olumlu özelliklerin pekiştirildiği ve geliştirildiği bir ortam olan oyun, çocuğun sözcük dağarcığını da geliştirir. Çocuğa rahat konuşma ve düşüncelerini açıklama alışkanlığı kazandırır. Çocuk oyun sayesinde soru sormayı, yeni bilgiler edinmeyi, nesneleri tanımayı ve adlandırmayı, nesnelerin işlevlerini kavramayı ve onları kullanmayı öğrenmiş olur. Bunlarda çocuğun dil ve zihin gelişiminde önemli rol oynar. Yani çocuk yaparak ve yaşayarak öğrenir.

Çocuk dünya ile ilgili bilgileri oyun araçları ile öğrenir. Oyun bilgilenme süresinde bir araç olarak kullanılır. Çocukların duygularının, algılarının ve yeteneklerinin gelişmesini sağlayan oyun, en iyi öğrenme ortamıdır. Çünkü gerek oyuncaklarla, gerekse oyuncaksız oynanan oyunlar gerçek yaşam unsurlarını içermekte, yaşamın bir modelini oluşturmaktadır.

Her çocuğun zekâ gelişiminin %50 sinin doğumla 4 yaş arasında, %30 unun 4–8 yaş arasında, %20 sinin 8–18 yaşlar arasında olduğunu göz önünde bulundurursak, zekâ yüzdesinin en büyük bölümünün okul öncesine rastladığını görmek mümkündür. Böylece oyunun ne kadar önemli olduğunu anlamış oluruz. Oyun aracılığıyla insanın derinlerinde bulunan yetenekleri kendini gösterir. Eğitici oyunda çocukta bedeni, zihni ve ruhi gelişimi sağlama yönünden faydalı olduğu gibi, çocuk üzerinde haz ve neşe oluşturur, ona iyi davranışları kazandırmasında, arkadaşlık ilişkilerinin güçlendirilmesinde, çevresine saygılı olma yollarının öğretilmesinde, hikâye ve masal aracılığıyla hayal gücünün kuvvetlenmesinde ve çevresiyle paylaşmayı, yardımlaşmayı ve gurup kurallarına uymayı öğretilmesinde önemli bir yeri olduğu anlaşılmaktadır. Kuralları önceden saptanmış olsun veya olmasın oyun, toplumsallaşma sürecinde önemli rol oynar… Önemli olan anne- babaların çocuğa her oyunu değil, eğitici olan oyunları seçmesi ve sunmasıdır.

Oyunların biçimi, özellikleri, oyun araç ve gereçleri çağdan çağa kültürden kültüre değişse de çocuğun bulunduğu her yerde oyunun ve oyuncakların da bulunduğu, evrensel bir özellik taşıdığı görülür. Oyunun evrensel olma özelliği, çocuğun yaşamında beslenme, solunum gibi temel ögelerden biri olmasından kaynaklanır. Oyun oynaması engellenen bir çocuk sağlıklı bir gelişim gösteremez. Çocuğun oyun oynamasını kısıtlayan ya da engelleyen savaş ve yetersiz kurum şartları gibi ortamlar, çocuğun kişiliğinde ve diğer gelişim alanlarında da olumsuz etki yapabilir. Oyunda çocuğu gözlemek ve duygularını ifade etmesi için ortam oluşturmak da önemlidir. Özellikle okul öncesi yaşlarda evcilik, kukla gibi dramatizasyon oyunları çocukların iç dünyalarını yansıtmaları için çok önemlidir. Bu tip oyunlar için gerekli malzemelerin bulundurulması bu açıdan önem taşır.

Devamı Haftaya...