DİYARBAKIR DENGBEJ EVİ

11.5.2010

Sanki hep Amed’te yaşıyormus gibiyim, bu sabah kalktığımda evimde uyandım sanki… Bugün kahvaltıyı evde yapacağız, Osman’ı bekliyoruz kahvaltı için… Bugün bizi yine o dolaştıracak… Osman ile dolanmak çok eğlenceli, bize şahane hikayeler anlatıyor yollarda bellerde, buraların hikayelerini ondan dinlemek müthiş zevkli…



Sabahın en erken vakti ve biz yine Amed’in yollarına düşüyoruz ve yine yayan… Amed’in dar ve karanlık sokakları, kara gözlü çocukları, hüzünlü kadınları yine karşımızda… Bu sefer yolumuz şehrin kıyısına doğru, yani surlara… Diyarbakır surları, okuduğum her yerde, Çin seddinden sonra dünyanın en uzun suru olarak tanıtılıyor… Diyarbakır surlarını anlattığım yazıda, ben bu durumdan bahsedince, kadim okul arkadaşım ve meslektaşım sevgili Metin, bana İstanbul surlarını anımsatmıştı… Toplam 5 Km olan Diyarbakır surlarının, 22 kilometreye varan İstanbul surlarının yanında neden böyle sıfatlandırıldığını anlamadığını yazmıştı bana, bu işte bir yanlışlık olup olmadığını dillendirmişti… Ben de ona hak veriyorum;  22 km. lik İstanbul surları ile karşılaştırılınca 5 km. lik Diyarbakır surlarının, Çin seddinden sonra dünyanın en uzun suru sayılmasının nedenini doğrusu merak ediyorum… Aklıma bir neden geliyor ama doğruluğu tartışılır tabii ki… İstanbul surları bilindiği gibi kesintili, aralıklarla yıkılmış… Belki de hiç kesintisiz olması nedeniyle Diyarbakır surları bu ünü almıstır! Bilmem, vardır bir nedeni mutlaka!



Osman birden yolunu değiştiriyor:
“Durun, surlardan önce sizi başka bir yere götüreceğim”
“Nereye gideceğiz”
“Dengbej Evine” diye yanıtlıyor Osman,  Reyhan’ın sorusunu…

Ara sokakların birinde, kocaman bir kapı önünde duruyoruz, kapının üstünde kocaman bir tabela: “Diyarbakır Dengbej Evi”  Içeri giriyoruz sessizce, içerden kürtçe bir kelam yükseliyor göğe doğru…

Kürt ozanlarına Dengbej deniyor… Sese biçim ve renk veren manasına geliyormuş… Herhangi bir enstrüman kullanmadan sadece sesleriyle kelam ediyorlar… Masallar, efsaneler, hikayeler anlatıyorlar…



Kapıdan girince kocaman bir avluyla karşılaşıyoruz… genelde buradaki evler aynı biçimde yapılmışlar… Bu avlu geleneği benim çok hoşuma gidiyor, evin icinde mahsur kalmıyorsun bizim beton apartmanlarda olduğu gibi… Güneşi, havayı kokluyorsun her daim…

Avluda orta yaşın üstünde Amed’li erkekler toplanmışlar, çay iciyorlar, nargile tüttürüyorlar ve kelam ediyorlar sırayla… Aklıma hemen Yaşar Kemal’in romanı “Karıncanın Su İçtiği Yer” geliyor… Orada Anadolu’dan kalkıp batıya gelen yaşlı bir Dengbej’in hikayesi anlatılıyordu…İlk defa, o romanda duymuştum buralarda Dengbej kültürü olduğunu… Yaşar Kemal’in romandaki Dengbej hikayesi onun da bir Dengbej olduğunu gösteriyor insana, öyle güzel ve öylesine gerçek ki…

Haftaya: Amed’in Bülbülü