DÜZENE TESLİM OLMA HAYATA TESLİM OL

bu gece Viyana soğuk mu soğuk, kışın en karası bastı aniden... Kar lapa lapa ama hızla yağıyor... Besra ile onun evine kadar yürüyoruz, onun kapısı önünde vedalaşıyoruz, bundan sonra ben metroya binecekken birden vazgeçiyorum... karın altında yürümeye devam...

Bu hafta Viyana’da ‘türk filmleri haftası’ dolayısıyla çok güzel filmler izledik... Bu akşam da onlardan biriydi, Yeşim Ustaoğlu’nın bir filmi ‘Pandora’nın Kutusu’... ama ondan önce Aysel ile Frida Kahlo’nun sergisindeydik... İkisi de bende benzer duygular uyandırdı... Düzene teslim olmamak, hayata teslim olmak...

Frida Kahlo’un resimleri rengarenk... bu rengarenkliliğin altında kapkaranlık bir kasvet, kopkoyu bir hüzün var... Frida’nın yaşamı acılarla dolu... acı, hüzün, tutku, aşk...  7’sinde  çocuk felci, 17’sinde otobüs kazası, 27’sinde Diego’nun ihaneti... ve 47’sinde ölüm...

Yaşadığı her acı onu ölüme daha çok yaklaştırdı... Nazım’ın dediği gibi, herşeye rağmen yaşamı çok ciddiye aldı, anı yaşadı... Düzene ve onun insanı yutan, aynılaştırıp yok eden kurallarına baş kaldırdı... 20. yüzyılın kişisel hırslarına esir düşmüş, iki yüzlü, ön yargılı, korformist, yüzeysel, sıradan insanlarından kaçışı simgeliyordu kendi portrelerindeki cesur bakışları ve meydan okuyan pervassız duruşu... her alanda özgürlüğü savundu; hem politik, hem sanatsal hem de seksüel yaşamda...

Aynı benzer algılamaları Pandora’nın Kutusu filminde de yaşadım... Alzheimer hastası yaşlı nine, hayatı kıyısında yaşayan dayı ve asi torun üçlemesi... hepsi için geçmiş ve gelecek anlamını yitirmişti sanki, var olan sadece şimdiki andı... sıradan insanları tekeline almış; mutluluğun reçetesine hırsları, sahip olmamız gerekenleri, uyacağımız kuralları, boş ve anlamsız ilişkileri yazan bu iki yüzlü düzenin karşısındaydılar onlar da...

Frida, Nusret hanım, Mehmet dayı ve Murat... onlar ve onlar gibiler ayrık otları gibidirler toplumda... özgür ruhlar, kendi kurallarını koyabilenler ve tek başlarına var olabilmeyi başaranlardır onlar...  sevdalarının peşinden tutkuyla gidenler yine onlardır... gökteki yıldızlara aşık, yerdeki karıncayı incitmeyen, rüzgarların ruhlarında delice esmesine izin verenlerdir...

Eve iyice yaklaştım, ne kadar zamandır yürüdüğümü bilmiyorum, saatin kaç olduğundan haberim yok, zaten çok uzun zamandır saat yok bileğimde, zaman menfumunu unutmak istiyorum çoğunlukla... zamansız olmak, zamana bağlı kalmadan özgürleşmek istiyorum... ama soğuğa yeniliyorum ve tramvaya biniyorum...

Hayat ne garip! Karşımda oturan genç şu an kafamı meşgul eden filmden fırlamış gibi sanki... ya da Frida’nın aşıklarından birisi de olabilir... Hırpani kılıklı, sarı ve kıvırcık saçları upuzun ve kirli... hayatı kıyısında yaşayanlardan biri... bize zorla içirilmeye çalışılan mutluluk haplarını almayanlardan, masallara karnı tok olanlardan... elinde kalınca bir kitap, okumaya dalmış... kitabın ne olduğunu anlamaya çalışıyorum merakla, Proust okuyor... Birden başını kaldırıp bana bakıyor, yüzünde sevimli bir gülümseme var... Ben de ona gülümsüyorum ve kitabı göstererek, zordur anlaması diyorum... ‘Evet’ diyor... ‘Proust üzerine tez yazıyorum, bazı cümleleri bir kaç defa okumak gerekiyor bazen’  Haklısın dercesine başımı sallıyorum... ‘Ben de 4 ciltlik kitabı 6 ayda ancak okuyabilmiştim, anlamam o kadar zaman aldı yani’ Karşılıklı gülüyoruz yine... İneceğim durağa geldim, iyi geceler dileyerek ayrılıyorum...

Kar yüzüme vuruyor, gözlerimi kapatıp yürüyorum bir kaç saniye... düşme kokusuyla açıyorum yine, bu korkuları bir yenebilsem! Halbuki yolum dümdüz, hiç bir engel yok eve kadar... Tramvaydaki Proust meraklısı hırpani kılıklı genç geliyor aklıma... yüzü ne güzeldi, yok hayır gözleri güzeldi, çok güzel bir kahverengi... yok yok yüzünü güzel yapan gülümseyişiydi galiba... Tam karar veremiyorum, neydi onu güzel yapan bilmiyorum... belki de yüzündeki anlamdı! Ama onu bana yakın yapan onun hayata karşı duruşuydu... uçurumun yanı başında durupta kendiyle ve yaşamla dalga geçecek kadar yaşamı ciddiye almasıydı asıl olan...

Ve anlıyorum ki, herkes kendi kaderini yaşıyor... Bir yerde okumuştum, aklımda kalmış... bir düşünür demiş ki ( kim olduğunu anımsamıyorum): 'Koşullar insanların seçimlerini etkilemiyorlar, insanlar kendi seçimleriyle yollarını bulup yaşıyorlar' Belki de çocuklar seçiyorlardır  anne babalarını daha doğmadan çok önce... bu dünyada öğrenmeleri gerekeni ancak bu şartlarda öğreneceklerdir belkide... 

Aklıma oğlum Can geliyor... Kaç zamandır ona uyguladığım baskı beni de sıkmaya, germeye başladı... Bir yandan; düzenin dayatmaları doğrultusunda ona mutluluk reçeteleri yazmaktayım ve bunlara uymayıp isyan ettiğinde karşı çıkıyorum, üzülüyorum... Diğer yandan; içinde var olmaya çalıştığım ama saçma sapan kurallarından nefret ettiğim bu iki yüzlü sisteme karşı olduğum için Can’ı kendinle başbaşa, tamamen seçimlerinde özgür bırakmak istiyorum... Bu ikilemden artık kurtulmalıyım... Onu seçimleriyle başbaşa olmasını sağlamalıyım... onun ruhunu özgür bırakmalıyım artık... kendi yolunu seçmesine izin vermeliyim... çünkü o da ayrık otlarından, bu çocuklardan biri ve beni de bunun için seçti... onun da göz bebekleri belli olmayan simsiyah gözlerinde aynı isyankar bakış var...

Belma BALCI