İLİM VE HAKİKAT

 Her sözün bir mekânı, her mekânın bir sözü vardır. Eğer doğru usulsüzce dile gelirse yanlış hükmüne geçebilir. Eskilerin deyimiyle “usul olmadan vusul olmaz”.

    Yaşama fazlasıyla bağlı olmayıp küsen insanların, bilhassa intihara meyyal kafaların büyük bir ihtimal insanlara fazlasıyla bağlı olarak yaşadığını, hayal ettiği, inandığı yahut benimsediği şeylerin varlığıyla değil de bu şeylerin insanlara bağlı olarak ne hale geldikleriyle ilgilendiklerini söyleyebiliriz. Şu halde insanları da içine katarak değerlendirilmeye tabii tutulan her şey çürümeye ve kokuşmaya müsait gözükecektir. Ve intihar ediyorlar, yaşama dair hiçbir ümit beslemediklerinden; oysa bu zihniyetlerin uğruna ölebilecekleri doğruları mutlaka vardır ve eğer kendilerini öldürmeyip doğrularını söylemeye ısrarla devam etseydiler zaten birileri gelip kafalarını uçururdu! Bu sayede en azından değer verdikleri bir doğru için ölmüş olurlardı. Ve bu noktada doğruya hürmet edilmelidir; eğer doğruya insanların ona gösterdiği hürmetten dolayı hürmet edip tazim gösterilerinde bulunuyorsak, bu doğrunun hürmetkârlarının zihniyeti bozulduğunda bizim de doğruya gerçek değerini verenlere ve belki de doğrunun bizzat kendisine inancımız azalabilir. Doğrunun kendisine hürmet edilmelidir. Bu noktaya dikkat edelim.

    Hakikat her ne ise dile getirin. Bunu ısrarla devam ettirdiğinizde neredeyse etrafınızdaki herkesin kaçıştığını göreceksiniz. Talibi az, tepkisi fazladır. Can yakar. Sürekli ertelenirse ihmal edildiğini düşünür ve sizden iyice uzaklaşır. Erkenden elde edilmeye çalışıldığını anladığında basitliğini reddetmek için kendisini azap veren bir naza çeker. Konuya değinmişken İbn-i Arabî’nin “Hakikate ulaşmak için yetmiş bin defa tekfir edilmek gerekir”  sözünü düşünelim.

    Hakikate talip bir insanın zor kabullenip kolay ikna olmayacağını söyleyelim. Taklidi belki de düşmanı ilan etmiştir ve tahkik bu noktada onun zırhı gibidir. Anlatmak istediğimiz şey biraz da sadece kulaklarımızla duyduğumuz, kendi taklit dünyamızda debelenip dururken kendimize aykırı bir fikri bilmeden, okumadan direkt olarak reddediyoruz. Eğer bilmiyorsak ilmine güvendiğimiz insana soruyoruz; ancak ana kaynağa ulaşıp incelemeden karar veriyor ve çoğu kere de saçma sapan eleştirilerde bulunuyoruz. Bugün Karl Marx hakkında bildiklerimiz sadece onun hakkında söylenen sözler ve doktriniyle ilgili onun bunun söylediği sözlerdir.  Oysa en meşhur eseri “Das Kapital”i açıp da kendi fikirlerini okumadık. Bu kitabı elimizde görseler bizi komünist ilan ederlerdi. Darwinizmle ilgili bildiğimiz tek şey belki de “insanın maymundan türediğidir”. Ve bunu biz Darwin’den değil, hep kulaktan duyma bilgilerle dile getirdik; oysa Darwin’in hiçbir eserini elimize dahi almadık. Veya tasavvuf hakkında ne olduğunu bilmeden reddiyeler savuruyoruz. İbn Arabî’nin Füsusul Hikem’ine göz gezdirsek ehli tasavvuf ilan ederler, belki de bu yüzden bizi tekfir(kâfir saymak) ederlerdi. Bu noktada söyleyeceğimiz şey şudur: İlim her ne olursa olsun öğrenilmelidir. Elmalılı Hamdi Yazır’dan dinleyelim:

    “… Zatında doğrudan Şeriat açısından haram olan hiçbir ilim yoktur. Hatta şerrinden korunmak için sihri bilmek bile haram değildir, ancak yapmak haramdır ve hatta küfürdür.

    …Kısaca, sihrin mahiyeti, asıl ameli haysiyetindedir. Kötülük ve bir müzevirlik, yalan dolan sanatıdır. Bu amel, bazı gerçek ilimlere bağlı olabilir ve onların kötüye kullanımıyla sihir yapılır. Mesela elektrik bahsi bugün önemli bir ilim ve elektrikçilik mühim bir sanattır. Bunun kötüye kullanımından ve şer yollarında uygulanmasından da birçok sihirler yapılmak mümkündür. Ancak bunun böyle olmasından elektrik bilgisinin aslında bir sihir olması lazım gelmez.”( Hak Dini Kuran Dili, Cilt 1,Cüz 1, Sure 2, s.441)

    Birazda ilim amilinin elinde değerlendirilir. Ehli olmayanın eline ilim vermek haraminin eline kılıç vermek gibidir. Zehre dönüşür. İşte içinde bulunduğumuz şu zamanda neslin bünyesine zerk edilen haraminin şırıngasından ve şerrinden korunmak maksadıyla suretçiliği tahkikata çevirmek için elimizden geleni yapmalıyız.   Bu sebeple eğer fırtınada savrulmak istemiyorsak ki, rüzgâr her geçen zamanda katlanarak şiddetleniyor, neyi niçin yaptığımızı bilmek zorundayız. Bugün insanların inanç noktasında en büyük sorunlarından birisi budur.  Neyi, niçin yaptıklarını bilmezler, bu yüzden yaptıkları şeyde süreklilik ve sağlamlık gözetilmeyip adet, alışkanlık ve taklit ön planda yerini almaktadır. Eğer insan bir şeyin sadece sureti ve taklidiyle değil de hakikatiyle de bu miktarda ilgilenseydi, bildiği ve öğrendiği her şey yaptığı şeylerin zırhı gibi olurdu, sapasağlam durur batılın karşısında başıboş bir yaprak gibi savrulmazdı.


Tunahan Dağaşan