KARDEŞ KISKANÇLIĞI

İnsanoğlunun en çok yaşadığı, yaradılışıyla beraber getirdiği durumlardan biride kıskançlıktır.

Kıskançlığın temelinde bencillik, sahip olma, paylaşamama, kendine güvensizlik, kompleks, özenti… gibi duygular yatar. Normal yaşanması sağlıklı olan kıskançlığın dozu aşıldığında ortaya hem kişiye hem de maruz kalana zarar verici sorunlar çıkabilir.

Kıskanç değilim demek kolaydır ama düşünüldüğü ya da anlamı tam kavrandığı zaman durumun pekte böyle olmadığı anlaşılır. Kimi insanın saçları uzamaz, uzun saçlı insanlara özenir, kimi insanın evi, arabası yoktur sahip olmaya çalışır, kimi insan eşine düşkündür, sevgisini paylaşamaz…

Kardeş kıskançlığı çocuğun anneye ihtiyacının olduğu zamanlarda, özellikle erken yaşlarda daha yoğun yaşanır. ( 2 - 4 ) yaş kıskançlık için en elverişli zamanlardır.

Kıskançlığın Nedenleri

-    Çocuk, gelişiminin bazı dönemlerinde yaşanması normal kıskançlıklar gösterebilir. Örneğin 2 yaş çocuğu eşyalarını, oyuncaklarını, yemeğini ailesini… paylaşmayı henüz öğrenmemiştir. Eşyalarını başkalarının kullanması gereken durumlarda kıskançlık gösterebilir.

-    Genellikle ilk çocuklarda kardeş kıskançlığı dikkat çeker. Ailesinin ilgisine sevgisine alışan çocuk yeni gelen kardeş konusunda bilgilendirilmediği, yanlış yönlendirildiği için kıskançlık yaşar.  Bu konuda ailelerin çok dikkatli olmaları ve büyük çocuğa destek olmaları gerekir. Kardeşlerini kıskanan pek çok çocuğun kardeşlerine zararlar verdiği, ölmelerini, yok olmalarını istedikleri gözlenmiştir.

-    Çocuğu yoksun bırakmak ya da her isteğini yerine getirmek, sürekli maddi ödüller vermekte kıskanç yapabilir.

Kıskançlığın Belirtileri

-    Kıskanç çocuk huzursuz davranışlar gösterir, uykusuzluk çeker, basit nedenlerle kızar, ağlar, bağırır.

-    Anne baba ile yatmak ister.

-    Türlü yollarla ilgi çekmeye çalışır.

-    Kardeşi olan çocuklarda yeniden altını ıslatma, meme emmek isteme, bebeksi konuşma… gibi geri tepkimeler görülebilir.

-    Dünyaya yeni gelen kardeşe düşmanca hisler besleyip zarar vermek isteyebilir.

-    Anne babasının sevgisini, ilgisini üzerinde hissetmek ister.

Kıskançlığı Önleme Yolları

-    Çocuklara sevgi, ilgi, disiplin, tutarsızlık… gibi davranışlarda aşırıya gidilmemelidir.

-    Ebeveynler bariz bir şekilde çocuklar arası ayırım yapmamalıdır.

-    Paylaşma, işbirliği gibi sosyallikler çocuklara örnek olarak öğretilmelidir.

-    Çocukların kıskançlıkları ;  “Sen yemezsen kardeşine vericem, papucun dama atıldı, ağlarsan oyuncaklarını Ali ‘ ye Ayşe ‘ ye vericem…” gibi sözlerle pekiştirilmemelidir.

-    Kardeşini kıskanan çocuğun ona olmayan eşyalarının kardeşine verilmesi kıskançlığını artırabilir.

-    Kardeşini kıskanan çocuğa kardeşi ile ilgili “ Gel birlikte kardeşine yemek yedirelim, sen tabağını tutmak istersin yoksa yedirmek mi … “ gibi küçük sorumluluklar verilerek yakınlaşmaları sağlanabilir.
Bunu yaparken abartmamak gerekir, çocuğun görev gibi algılaması durumu güçleştirebilir.

-    Her çocuk başka özellikler başka yetenekler gösterir. Kimi çocuk 15 aylık,  kimisi 9 aylık yürür. Çocuklar kesinlikle başka çocuklarla kıyaslanmamalıdırlar.

Ebeveynler çocukların gelişim dönemlerinin özelliklerini öğrenip iletişim kurarlarsa, hem kendilerini ve çocuklarını yıpratmamış hem de gereksiz yere endişe ve panik yaşamamış olacaklardır. Bu konuda bilinçli ebeveyn sağlıklı nesiller oluşmasını sağlayacaktır…