Merhaba Hevalno Ez îro li Welatê Qedimim

Merhaba arkadaşlar ben bugün kadim bir memleketeyim.

9.5.2010

Sabah erken kalktık, Hasan Paşa Hanına kahvaltıya gitmek üzere yola koyulduk… Diyarbakır’da taşıta binmeye fazla gerek yok, yürüyerek şehri tanımaktan yanayız… Kadim zamanların eski şehri surların içinde kalmış… Evlerin çoğu taştan, dışardan bakınca surlardan farkları yok gibi geliyor bana… Hafifçe aralık kapılardan baktığımızda içlerde kalan avlular ve yaşam gözümüze carpıyor… Acı bir yoksulluk var bu şehirde, sokaklar dar ve karanlık, ama iyice bakınca gözlerdeki aydınlık, yüreklerdeki umut, dudaklardaki samimi gülümseyiş bizi etkiliyor… Dar sokaklarda dolaştıkca anlıyoruz Diyarbakır’ın ruhunu… Köşede eski bir bakkal dikkatimi çekiyor, içeri giriyorum… Aklıma çocukluğum geliyor, aynı koku var burada da… Koca marketler bu dar ve karanlık sokaklara henüz ulaşamamışlar… Birden çok seviyorum bu şehri…



Ulu Cami’nin avlusundan geçmemiz lazım Hasan Paşa hanına ulaşmak için… Burada biraz oyalanıyoruz, dünkü ziyaretimizden daha fazla kalıyoruz bugün… Caminin tarihçesini anlatan tabelada şöyle yazıyor: “Amid’in 639 yılında İslam dünyasının eline geçmesiyle, kentin en büyük kilisesi olan Mar Toma Kilisesi Ulu Camiye dönüştürülmüştür. Eserin kilise olarak kullanılmasından önce Pagan dönemine ait bir putperest mekanı olduğu da bilinmektedir. Anadolu’nun en eski camilerinden biri olarak kabul edilen Ulu Camii, İslam dünyasının 5. Harem-i Şerifi (Mukaddes mabet) olarak kabul edilmektedir. Selçuklular zamanında onarım görmüştür. Caminin 4 ayrı cephesi müslümanlığın 4 ana mezhebine ayrılmıştır. Günümüzde de Hanefi ve Şafiiler iki ayrı mekanda ibadetlerini sürdürmektedirler. Cami avlusunda Romalılardan kalma bir güneş saati bulunmaktadır. “

Güneş saati dikkatimizi çekiyor, hemen ona doğru yönleniyoruz… Gerçi yıllar onu aşındırmış biraz ama yine de kadim zamanlardan kalan binlerce yıllık bu saatle zamanı anlamak zor değil… Çocukken buna benzer bir düzenek hazırlardık… Düz bir ağaç dalını toprağa saplardık, güneş en tepedeyse dalın gölgesi olmazdı, yani saat tam ögle vaktiydi… dalın gölgesine göre saati tahmin ederdik… Anneannem ögretmişti bunu bana…



Hayat ne ilginç diye geçiriyorum içimden… Binlerce yıl evvel, Pagan  dönemlere, kadim zamanlara ait zamanı ölçme biçimini benim anneannem biliyordu… Anadolu bu işte, insanların, kültürlerin, dinlerin, dillerin bir karışımı… Ben mozaik lafını kullanmıyorum, anadolu için insanlığın bir alaşımı diyorum mesleki bir söyleyişle… Kimyada alaşım, çeşitli metalerin birlikte eritilerek oluşturduğu yeni bir karışımdır ve oluşan yeni metal başlangıç maddelerinin tam olarak özelliğini göstermez…  zaten bunu baştan kabul etmezsek Anadolu’yu nasıl anlayabiliriz ki, bu topraklarda yaşayan Hititler, Frigler, Asurlar buhar olup uçmadılar ya… Hepimizin kanında, bilinç altında, ruhunda, dilinde, dininde hala onlar varlar… Bu topraklardan geçen, yaşayan herkesi bir kazana atmışlar, eritmişler ve bizler çıkmışız ortaya…

.... devamı haftaya...